Van Kaya naar Musha

Volkshuisvesting en wijkopbouw in Mutare.

Ontwikkeling gaat gepaard met verandering. Verandering biedt kansen maar is ook pijnlijk en meestal is er geen weg terug. Verstedelijking is zo’n proces, mensen van het platteland trekken naar de stad en komen in een totaal andere omgeving terecht. Een omgeving die nieuwe kansen en mogelijkheden geeft, maar die ook nieuwe problemen en uitdagingen creëert. Waar sommigen tot grote hoogte stijgen en anderen een zwaar leven hebben.

In Europa vond de grote verstedelijking van ruwweg van midden 19e eeuw tot midden 20e eeuw plaats. In Afrika is de verstedelijking heden ten dage nog in volle gang. De stad Mutare is door de verstedelijking sinds 1980 onstuimig gegroeid, van 100.000 inwoners tot naar schatting 250.000 nu. Dat geeft verandering, ontwikkeling, problemen en leed.

Kaya en Musha zijn twee Shona begrippen die uitdrukking geven aan de verscheurdheid die ontstaat. Kaya is waar je (fysiek) woont, Musha is waar je thuis bent. Voor veel inwoners Mutare is dat een gebied, tientallen, soms honderden kilometers verderop, het dorp waar de familie, ouders, grootouders wonen. De omgeving die bekend en vertrouwd is, de dieren, de natuur, de geluiden, de geuren. Toch is de gang naar de stad voor de meesten onomkeerbaar. Wie het goed gaat in de stad zal na een tijd bemerken dat een bezoek aan het land van de voorouders aangenaam is maar dat er snel een verlangen ontstaat om terug te keren naar de stad, de nieuwe omgeving die nu vertrouwd is.

De tentoonstelling is mogelijk gemaakt door:

Pré Wonen, Ymere, Elan Wonen, NCDO en de gemeente Haarlem

Tentoonstelling in het ABC

Van 23 september tot 14 novenber 2011

ABC Architectuurcentrum
Groot Heiligland 47 Haarlem
open: dinsdag t/m zaterdag van 12.00 tot 17.00 uur
zon- en feestdagen van 13.00 tot 17.00 uur
De toegang is gratis

Huisvesting
De groei van Mutare heeft tot schrijnende taferelen geleid. Tweekamerwoningen waarin 10 tot 15 mensen wonen, openbare toiletten waarvan velen gebruik moeten maken, tekort aan water – soms maar één tappunt in de straat. Met als gevolg vervuiling, ziekten en criminaliteit.

Daarom heeft de gemeente Mutare begin jaren negentig aan de Stedenband Haarlem-Mutare gevraagd om te helpen bij het ontwikkelen van huisvesting voor arme gezinnen. Mensen die werken als dagloner, straathandelaar, nachtwaker, schoonmaker. In de nieuwe wijk Hobhouse heeft de gemeente Mutare grond beschikbaar gesteld voor 220 percelen (stands) waar nu meer dan 1.000 mensen wonen.

Mensen die beter wonen, schoon water hebben, goed sanitair, waarvan de kinderen meer kansen hebben op school, die minder vaak ziek zijn en die meer kansen hebben op economische ontwikkeling.

Ontwikkeling
Bij de start van het huisvestingsproject in 1998 is de nieuwe wijk Hobhouse nog een verzameling huizen in de leegte. Nu is het een levendige wijk met 20.000 inwoners, komen er scholen, bedrijfjes, een kliniek, een bibliotheek. Natuurlijk zijn er nog veel problemen en moet er nog veel worden gedaan.

Bij de opzet van het huisvestingsproject van de Stedenband is een bewonerscomité opgericht. Twee jaar geleden is dat bewonerscomité omgezet in het Hobhouse Residents Comittee, gekozen door de bewoners van Hobhouse. Een wijkraad die gesprekspartner van de gemeente Mutare is en die samenwerkt met de bewoners aan het oplossen van problemen in de wijk.

HMHFT
Voor het beheer van het huisvestingsproject in Hobhouse is de Haarlem Mutare Housing Foundation Trust (HMHFT) opgericht. Om de bewoners te ondersteunen, vergunningen te regelen, advies te geven bij het bouwen, samenwerking te organiseren en sociale problemen op te lossen. HMHFT heeft een kleine staf (twee mensen) en een actief bestuur.

De volgende stap
Het is tijd om een volgende stap te zetten. HMHFT wordt een Mutarese woningcorporatie – in Zimbabwe een nieuw fenomeen – die nieuwe percelen grond gaat uitgeven in een andere wijk van Mutare, Chikanga en die daar ook huurwoningen gaat bouwen en er komt een gemeenschapshuis en een Residents Committee. De ontwikkeling naar een echt volkshuisvestingsbeleid dat kansen geeft om te werken aan het grote tekort aan woningen in de stad.

Tentoonstelling
In de tentoonstelling in het ABC Architectuurcentrum komen al deze aspecten aan de orde: de worsteling, de ontwikkeling, de organisaties, de verandering. Van de persoonlijke schaal van zelf je huis bouwen tot stadsplanning en infrastructuur. De moeite die het kost om iets tot stand te brengen, maar die moeite maakt dat het ook van de mensen zelf wordt en dat ze er zich voor inzetten. Een stevig fundament voor de opbouw van de samenleving en een belangrijke stap in de democratisering van de samenleving. De stad die van jezelf wordt: Musha.