Huisvesting in Mutare

Mutare is een stad met meer dan 250.000 inwoners. De stad ligt aan het eind van een dal, aan de oostkant van het dal is een smalle doorgang waarin een spoorlijn, een weg en een pijpleiding liggen die doorgang geeft naar Mozambique. De belangrijkste verbindingen tussen Mozambique en de havenstad Beira en de hoofdstad van Zimbabwe Harare lopen door Mutare. De stad heeft een klein centrum met veel winkels en kantoren. Ten noorden en oosten van het centrum liggen villawijken. Ten westen en zuidwesten van het centrum zijn de Townships waar ‘gewone’ en vooral veel arme Zimbabwanen wonen.

Townships
De Townships van Mutare zijn Sakubva, Chikanga, Dangamvura en Hobhouse. Sakubva is de grootste Township met naar schatting 80.000 inwoners, Hobhouse de kleinste met ongeveer 20.000 inwoners. Hobhouse en Dangamvura liggen ruim 10km van het centrum van Mutare.
Sakubva is de oudste Townships en is gebouwd tijdens de koloniale tijd om woonruimte te bieden aan de zwarte arbeiders. Vrouwen en kinderen mochten daar over het algemeen niet wonen. De vrouwen en kinderen van de zwarte arbeiders woonden op het platteland.

Na de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1980 zijn veel vrouwen en kinderen in de stad komen wonen. Het effect was dat een grote overbevolking ontstond in de Townships, vooral in Sakubva. Om extra woonruimte te creëren werden houten hutjes gebouwd, zogenaamde shacks, om dienst te doen als woonruimte of om te gebruiken als winkel zogenaamde tuckshops.
Deze hutjes en ook een groot deel van de woningen in Sakubva hebben geen aansluiting van water of riolering. De mensen zijn aangewezen op collectieve voorzieningen. Die voorzieningen zijn onvoldoende, toiletten zijn vaak zwaar vervuild. Rioleringen overstromen regelmatig. De watervoorziening in Sakubva is onvoldoende ondanks de goede watervoorziening voor gehele stad.

Tijdens de jaren tachtig en negentig zijn de Townships Chikanga en Dangamvura sterk uitgebreid en is Hobhouse nieuw gebouwd.

Murambatsvina
In 2005 zijn alle houten hutjes in de townships vernietigd in opdracht van de regering in de operatie Murambatsvina – onder de bevolking de tsunami genoemd – uitgevoerd door politie, leger en veiligheidsdiensten. In Mutare verloren tussen de 20.000 en 40.000 mensen hun woonruimte. Een deel van de bewoners is vertokken naar het platteland, het grootste deel is ingetrokken bij familie. Veel gezinnen verloren op dat moment ook de weinige bezittingen die ze hadden en velen raakten ook hun werkgelegenheid kwijt.

Murahwa na de vernietiging van de houten hutten in mei/juni 2005

De operatie Murambatsvina was een strafmaatregel van de regering, lees president Mugabe, tegen de bevolking van de grote steden. In de steden was tijdens de verkiezingen massaal op de oppositiepartij MDC gestemd. Daarnaast was het een maatregel om meer grip te krijgen op de bevolking. De regeringspartij Zanu-pf heeft haar machtsbasis op het platteland en het was de bedoeling dat de mensen die dakloos werden terug zouden gaan naar het platteland. Dat is slechts zeer gedeeltelijk gebeurd.

Activiteiten Stedenband

Murahwa is het oudste gedeelte van de Township Sakubva. De overbevolking groot en de voorzieningen slecht. Iedereen die het zich kan permitteren probeert hier weg te komen. Voor mensen met een laan en/of informeel inkomen is dat onmogelijk. De meeste mensen zijn niet in staat een huurhuis te betalen. Voor de aanschaf van een stukje grond – een stand – komen ze niet in aanmerking omdat ze geen hypotheek van de bank kunnen krijgen.

Vanuit de gemeente Mutare is daarom, door de directeur van het Housing and Community Services Department, John Rugayo, in 1995 gevraagd of de gemeente Haarlem en de stedenband steun wilde verlenen bij het creëren van huisvesting voor deze groep mensen in de nieuwe Township Hobhouse.

In totaal zijn 220 stands aangeschaft van elk 150m² groot aangeschaft. Daarvan zijn 218 stands uitgegeven gezinnen uit Murahwa. De selectie van de kandidaten is gedaan door de Haarlem Mutare Housing Foundation Trust. Twee stands zijn gebruik voor het bouwen van een bouwbureau/community center.
De eerste 40 stands zijn uitgegeven in 1998, de laatste 118 in 2004.
Voor de aanschaf van de stand, die is voorzien van een rioleringaansluiting en water, krijgen de gezinnen een renteloze lening die in vijf jaar moet worden afgelost.

De stedenband geeft tevens steun bij de aanschaf van bouwmaterialen en de mensen kunnen gereedschap lenen. Dit gereedschap kan ook geleend worden door andere bewoners van Hobhouse.

Bewonersvergadering huisvestingsproject Hobhouse, januari 2007

Huis in Hobhouse in aanbouw, januari 2007