Beeldende Kunst

Bij het noemen van Zimbabwaanse kunst wordt vaak aan het traditionele nijlpaard en de familiebeeldjes van zeepsteen gedacht die in overvloed te vinden zijn in de wereldwinkels. Zimbabwe kent echter een zeer artistieke, gevarieerde kunstindustrie die voortdurend in ontwikkeling is en waarbij traditie en moderne invloeden zich mengen. De beeldhouwkunst in Zimbabwe kent een rijke en lange geschiedenis en er is ook nu nog veel te vinden.

De beeldhouwkunst is groot geworden door het toerisme dat rond de jaren dertig van de vorige eeuw begon. Tot op de dag van vandaag wordt 90% van de beeldhouwkunst geëxporteerd naar Europa of Amerika. In Zimbabwe zelf bestaat er nauwelijks een markt. Net als bij de andere kunstdisciplines staat het beroep van beeldhouwer laag in aanzien.

Zimbabwaanse beeldhouwers vinden hun inspiratie veelal in het rijk der geesten, familie- en stamverbanden en clangeschiedenis, maar tegenwoordig ook in de politieke en economische crisis, de aanhoudende armoede en de Aids-epidemie.

Na de onafhankelijkheid in 1980 kwam de zwarte schilderkunst op. In de schilderkunst zijn vele internationale invloeden terug te herkennen, maar ook daar staan de familie en sociale banden vaak centraal.

Sinds 2005 bestaat de Visual Arts and Crafts Association Manicaland (VACAM) in Mutare. Hierbij zijn ongeveer 50 beeldende kunstenaars en schilders aangesloten. Net als de fotografie associatie willen ze samen een stem vormen om meer aandacht te vragen voor beeldende kunst bij de overheid en de bevolking en om een grotere markt te creëren.

De meeste kunstenaars werken in de buitenlucht, maar helaas dankzij de Clean-Up campagne, waarbij Mugabe onder het mom van hygiëne huizen en werkplaatsen vernietigde, zijn veel werkplaatsen verdwenen. 

J. Mutsura, Fish fish game

Kunstfonds
Voor de Kunstlijn in 2007 zijn een groot aantal schilderijen en beelden aangekocht. Met het transport van de beelden voor de Damast- en Spaarnoogstraat zijn de beelden mee naar Nederland gekomen. Tijdens en na de kunstlijn worden de schilderijen en beelden verkocht. De opbrengst komt ten goede aan de kunstenaars in Mutare.

Damast- en Spaarnoogstraat

Vrijdag 29 juni was de feestelijke opening van de beeldenroute in de Damast- en Spaarnoogstraat. Het was de afsluiting van een langdurig proces om te komen tot Mutarese kunst in de wijk. De bewoners, de woningcorporatie en de stedenband zijn heel blij met het resultaat.
Twee kunstenaars Agri Pikirayi en Dadid Chimuka, voozitter en secretaris van de Manicaland Visual Arts en Crafts Association waren op bezoek in Haarlem voor de opening.

Achtergrond van het project
De buurt van de Damast- en Spaarnoogstraat (tussen de gevangenis en de spoorlijn) is de afgelopen jaren gesloopt en geheel vernieuwd. Eind september 2005 heeft de feestelijke opening van de wijk plaatsgevonden.

De gemeente Haarlem en woningcorporatie Elan Wonen hebben een budget beschikbaar gesteld voor het realiseren van een door één (of meer) kunstenaar(s) uit Mutare te maken kunstwerk voor de nieuwbouw dat symbool staat voor de band tussen Haarlem en Mutare. Uiteindelijk zijn het veertig beelden geworden gemaakt door achttien kunstenaars.

Een van de beelden in de Damaststraat

In 2005 heeft de projectkunstenaar Marjolijn Boterenbrood een bezoek gebracht aan Mutare. In Mutare ontmoette zij kunstenaars met vakmanschap en enthousiasme. De kunstenaars waren vooral enthousiast over het voorstel om Zimbabwaanse kunst te integreren in een Nederlandse wijk. In overleg met de Mutarese kunstenaars heeft Marjolijn Boterenbrood een voorlopig concept ontwikkeld voor een thema en de uitwerking hiervan. Het thema en een aantal kunstobjecten werden tijdens de wijkopening gepresenteerd.

Thema voor de kunst in de wijk is ‘dieren’. Dieren spelen in de moderne en de traditionele Zimbabwaanse kunst een belangrijke rol. Iedere groep mensen of uitgebreide familie in Zimbabwe heeft een eigen dier als talisman. Een ‘totem’ is het dier wiens eigenschappen overgaan op een dergelijke groep mensen. Traditioneel waren het ook de beeldhouwers die ze verbeelden.